نووسەر: هانا زانست
هەندێک کەس بە هەڵە فێمینیزم بەراورد دەکەن بە ئایدیۆلۆژیای توندڕەوی وەک بنەڕەتخوازیی ئایینی یان ناسیۆنالیزم. ئەمە خراپ تێگەیشتنە. فێمینیزم دەربارەی پێشخستنی ئازادیی تاکەکەسی و یەکسانیی مافەکان، نەک کۆنترۆڵکردنی ئەوانی دیکە یان دروستکردنی گرووپێکی زاڵی نوێ.
بنەما فەلسەفییەکان: سەربەستی بەرامبەر بە باڵادەستی
ئامانجی فێمینیزم تێکشکاندنی ئەو سیستەمە نادادپەروەرانەیە کە مرۆڤەکان لەسەر بنەمای چین و ڕەگەز سنووردار دەکەن، نەک دروستکردنی سیستەمی نوێی پلە و چین. بیرۆکە سەرەکییەکانی بریتین لە:
- خۆ بە خاوەن زانینی جەستەی خۆت
- مافی یاسایی یەکسان بۆ هەموو کەسێک، لە هەر جێندەرێک
- ئازادیی هەڵسوکەوت، دوور لەو سنوورانە بەپێی جێندەر داسەپاون
ئەم بنەمایانە زۆر جیاوازن لەوانەی ئایدیۆلۆژیا باڵادەستیخوازەکان، وەکوو:
- داوای لایەنگریی بێ پرسیار بۆ ناسنامەی گرووپێک
- پاراستنی پلەبەندیی توندی کۆمەڵایەتی
- هەوڵدان بۆ زاڵبوون بەسەر گرووپەکانی تردا
هەمیشە لە مێژوودا فێمینیستەکان دژی ئەو یاسا و نەریتانە شەڕیان کردووە کە مافی ژنانیان بۆ خاوەندارێتی موڵک و ماڵ، کارکردن، یان بڕیاردان سنووردار کردووە. ئەمڕۆش فێمینیزم هەر ڕەخنە لەوە دەگرێت کە چۆن چاوەڕوانییە جێندەرییەکانی کۆمەڵگا هەم ژن و هەم پیاو سنووردار دەکەن.
بە هەڵە تێگەیشتنی باڵادەستی
ئەو ئیدیعایە کە فێمینیزم بەدوای «باڵادەستی ژن»دا دەگەڕێت، ئەوە پشتگوێ دەخات کە:
- فێمینیست داوای هەڵوەشاندنی سیستەمی سەرکوتکەر دەکات نەک پێچەوانەکردنەوەی داینامیکی دەسەڵات
- فێمینیزمی ئینتەرسێکشناڵ بە ڕوونی پلەبەندییەکانی باڵادەستی ڕەت دەکاتەوە
- فێمینیزم بە گشتی ئەو باوەڕە ڕەت دەکاتەوە کە گرووپێک بەهۆی ناسنامەکەیانەوە باڵاتر بێت.
زۆر جار فێمینیستەکان ڕەخنە لە سیستەمەکانی وەک زیندان یان فراوانکردنی سەربازی دەگرن، چونکە دەسەڵات بە شێوازی زیانبەخش چڕ دەکەنەوە. ئەمەش زۆر جیاوازە لە بزووتنەوە توندڕەوەکان کە بە زۆری هەوڵی بەدەستهێنانی ئەو جۆرە دەسەڵاتە دەدەن.